Kısaca
- Rahim ağzı kanserinin başlıca nedenlerinden HPV enfeksiyonu ve kanser öncesi hücre değişiklikleri çoğu zaman belirti vermeden ilerliyor.
- Türkiye’de 30-65 yaş arası kadınlarda beş yılda bir HPV-DNA testiyle rutin tarama yapılıyor.
- HPV aşısı mevcut enfeksiyonu tedavi etmiyor, yeni enfeksiyonlara karşı koruma amaçlıyor.
Kadınlarda en sık görülen kanserlerden rahim ağzı kanseri ve bu hastalığın önemli nedenlerinden HPV enfeksiyonu, çoğu zaman şikâyet yaratmadan ilerliyor. Memorial Şişli Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Gönül Çimen, HPV, tarama yöntemleri ve aşılar hakkında bilgi verdi.
Ağrı ya da siğil olmaması HPV enfeksiyonunun bulunmadığı anlamına gelmiyor. İnsan Papilloma Virüsü toplumda yaygın bir virüs grubu. Yüksek riskli bazı türlerin uzun süre vücutta kalması rahim ağzında hücresel değişikliklere yol açabiliyor; bunların bir kısmı yıllar içinde kansere dönüşebiliyor. Bu süreç herhangi bir belirti vermeden ilerleyebildiği için düzenli tarama ve hekim kontrolleri aksatılmamalı.
Tarama zamanı, kişinin yaşı ve sağlık geçmişine göre belirleniyor. Türkiye’de rutin toplum taraması 30-65 yaş arası kadınlarda beş yılda bir HPV-DNA testiyle yapılıyor. HPV testi pozitif çıkan, önceki taramasında anormal sonuç alan ya da özel risk taşıyan kişilerde daha yakın takip gerekebiliyor; kontrol sıklığı hekim tarafından belirleniyor.
Taramada rahim ağzından alınan örnekler inceleniyor. HPV testi, kanserle ilişkili yüksek riskli türlerin varlığını araştırırken smear testi rahim ağzı hücrelerinde anormal bir değişiklik olup olmadığını değerlendiriyor. Hangi testin yapılacağı ve aralığın kişinin yaşı, önceki sonuçlar ve bireysel risklerine göre belirlendiği belirtildi.
HPV testinin pozitif çıkması tek başına kanser tanısı anlamına gelmiyor, ancak sonucun bir uzman tarafından değerlendirilmesi ve önerilen takibin tamamlanması gerekiyor. Yol; saptanan türe, smear sonucuna, yaşa ve önceki taramalara göre planlanıyor. Bazı kişilerde testin belirli sürede tekrarlanması öneriliyor; bazı durumlarda rahim ağzının büyütülerek incelendiği kolposkopi ve gerektiğinde doku örneği alınması gerekebiliyor. Kanser öncesi değişiklik saptanırsa uygun takip ya da tedavi planlanıyor, zamanında müdahale kanserin gelişmesini önlemeye yardımcı oluyor. Sonuç normal olsa bile bir sonraki kontrolün önerilen zamanda yapılması önemli.
HPV aşısı hedeflediği türlere karşı koruma sağlayarak bu türlerle ilişkili kanserlerin önlenmesine katkı veriyor. En yüksek yarar virüsle karşılaşılmadan önce uygulandığında elde ediliyor; aşılama 9 yaşından itibaren başlayabiliyor ve kız ve erkek çocuklarının erken yaşta aşılanması öneriliyor. Yetişkinlerde aşıdan yarar görülüp görülmeyeceği yaş, önceki aşılar ve sağlık durumuna göre hekim tarafından değerlendiriliyor. Aşı mevcut bir enfeksiyonu ya da siğili tedavi etmiyor; daha önce HPV saptanmış olması aşının yararsız olduğu anlamına gelmiyor. Aşı yaptıranların da kendilerine önerilen taramaları sürdürmesi gerekiyor.
HPV başlıca cinsel temas sırasında deri teması yoluyla bulaşıyor. Belirti göstermeyen kişiler de virüsü bulaştırabiliyor. Prezervatif bulaşma riskini azaltıyor, ancak genital bölgenin tamamını örtmediği için tam koruma sağlamıyor. Virüs hem kadınları hem erkekleri etkileyebiliyor. HPV testi virüsün ne zaman ya da kimden bulaştığını göstermiyor ve virüs yıllar sonra yeniden saptanabiliyor. Bu nedenle pozitif sonuç, kişiler hakkında hüküm için değil tıbbi değerlendirme ve takip planlaması için ele alınmalı.
Cinsel ilişki sonrası kanama, adet dönemi dışı ya da menopoz sonrası kanama ve özellikle kötü kokulu, alışılmadık vajinal akıntı gibi şikâyetlerde hekime başvurulması gerekiyor. Bu belirtiler farklı nedenlerle de ortaya çıkabildiği için muayene ile nedenin belirlenmesi önemli. Yakın zamanda tarama yaptırılmış olsa bile yeni başlayan şikâyetler değerlendirilmeli. Son taramanın tarihini kontrol etmek, zamanı gelenlerin ya da kontrol zamanını bilmeyenlerin kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurması önem taşıyor. Yaşa ve sağlık geçmişine uygun bir tarama planı, sonuçların öğrenilmesi ve önerilen takiplerin tamamlanması rahim ağzı kanserinden korunmada belirleyici.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
