Kısaca
- Çocukların %80,1’i cep telefonu kullanıyor, internet kullanım oranı ise %92,7.
- Araştırmada ekran süresinin kitap okuma ve ders çalışma gibi alışkanlıklara etkisi de sorgulandı.
- Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2 olarak belirlendi.
Çocuklarda bilişim teknolojileri kullanımını ortaya koymak için yürütülen 2026 araştırması, 6-17 yaş grubundaki çocukların cep telefonu, internet, sosyal medya ve dijital oyun alışkanlıklarını ölçtü. Araştırma önceki yıllardan farklı olarak 11-17 yaş grubunun üretken yapay zeka kullanımı ile siber zorbalık deneyimlerini de kapsadı.
Araştırmada, aksi belirtilmedikçe "çocuk" ifadesi 6-17 yaş grubunu tanımlıyor. 6-10 yaş grubundaki çocuklar soruları kendileri ya da bir yakınlarının yardımıyla, 11-17 yaş grubundakiler ise yardım almadan yanıtladı.
Cep telefonu ve akıllı telefon kullanan çocukların oranı %80,1. Bu oran 6-10 yaşta %66,2, 11-17 yaşta %89,8. Düzenli cep telefonu kullanan çocukların %97,4’ü bunu belirtti. Kullanım amaçlarında 6-10 yaşta ilk sırada %73,3 ile oyun oynama, 11-17 yaşta ise %87,8 ile internette gezinme yer aldı.
Düzenli telefon kullanan çocukların %37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ediyor. Bu oran 6-10 yaşta %17,2, 11-17 yaşta %48,0.
Çocukların %92,7’si internet kullanıyor. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaşta %86,6, 11-17 yaşta %96,9. Düzenli internet kullanan çocuklarda günde en az iki saat internette vakit geçirenlerin oranı hafta içi %53,0, hafta sonu %63,4.
Düzenli internet kullanan çocuklar interneti en çok video izlemek için kullanıyor (%86,2). Bunu ders çalışma ve ödev ya da sunum hazırlama (%80,3) ile sosyal medya (%75,1) izliyor. En az yapılan faaliyet ise %17,9 ile çevrim içi derse ya da kursa katılma.
Çocukların %69,8’i sosyal medya kullanıyor. Erkek çocuklarda bu oran %71,4, kız çocuklarda %68,1. 6-10 yaşta %50,2, 11-17 yaşta %83,4.
Dijital oyun oynayan çocukların oranı %68,1. Erkek çocuklarda %77,4, kız çocuklarda %58,2. Yaş gruplarında 6-10 yaşta %69,1, 11-17 yaşta %67,3.
Düzenli dijital oyun oynayan çocukların %92,7’si bunu düzenli yaptığını belirtti. En çok tercih edilen tür macera ve aksiyon (%48,1), ardından strateji ve taktik (%44,5) ile spor oyunları (%41,6).
Oyun hakkında düşünceleri sorulan 6-10 yaş grubunda en çok %34,7 ile fazla oyunun sorumlulukları aksattığı görüş bildirildi. 11-17 yaş grubunda ise %34,5 ile ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadığını düşündükleri ifade edildi.
Ekran başında geçirilen sürenin etkilerine ilişkin sorulara çocukların %48,3’ü "Daha az kitap okuyorum", %42,2’si "Daha az ders çalışıyorum", %33,0’ı "Ailemle daha az vakit geçiriyorum", %26,8’i "Arkadaşlarımla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynuyorum" ve %25,4’ü "Daha az uyuyorum" yanıtını "Katılıyorum" ya da "Kısmen katılıyorum" olarak verdi.
11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanan çocukların oranı %63,0. Kız çocuklarda %65,5, erkek çocuklarda %60,6.
Yapay zeka kullanan çocukların amaçlarında en yüksek oran %88,1 ile örgün eğitim. Bunu %58,6 ile özel amaçlı kullanım izliyor.
Yapay zeka kullanmayan çocuklar bunun nedenini en çok yapay zekadan haberdar olmamak (%68,9) olarak gösterdi. Diğer nedenler ise ihtiyaç duymama (%21,1), nasıl kullanılacağını bilmeme (%18,7) ve gizlilik, güvenlik ya da emniyet endişeleri (%16,1).
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2, siber zorbalık yapanların oranı %4,6, siber zorbalığa tanık olanların oranı ise %23,6.
Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların %73,3’ü zorbalığı yapanın yüz yüze tanıştığı bir arkadaşı ya da akranı olduğunu belirtti.
Zorbalığa maruz kalınan dijital ortamlarda ilk sırada %56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları var. Onları %51,1 ile telefona gelen SMS ve benzeri mesajlar, %40,7 ile sosyal medya platformları, %24,9 ile internet oyunları, %20,6 ile cep telefonu aramaları ve %16,3 ile sohbet odaları izliyor.
Karşılaşılan zorbalık türlerinde %80,3 ile kırıcı ya da incitici mesajlar öne çıkıyor. Bunu %20,3 ile çocuklar hakkında kırıcı mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkese açık paylaşılması, %15,8 ile asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması izliyor.
Çocuklar zorbalığın nedenini en çok davranış biçimleri (%60,4) olarak gösterdi. Fiziksel özellikler ya da dış görünüş %33,1, ailenin memleketi ya da kökeni %4,4, maddi durum %2,4 ve engellilik %1,7 olarak belirtildi. Yüzde 9,4’ü ise "diğer" yanıtını verdi.
Okula devam eden 11-17 yaş grubundaki çocuklardan siber zorbalığın herhangi bir biçimini yaşayanların oranı %28,1. Bunların %7,8’i yaşadıklarının okula devamını etkilediğini söyledi. Bu oran erkek çocuklarda %5,3, kız çocuklarda %10,5.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
