Yaygın kanıya göre bir projeye ne kadar çok kaynak ayrılırsa sonuç da o kadar iyi olur. Oysa inşaat ve altyapı işlerinde bütçenin büyüklüğü ile elde edilen verim arasında doğrudan bir bağ yoktur. Yanlış yere harcanan büyük bir pay, doğru yere harcanan küçük bir paydan daha az iş görür. Amasya gibi hem tarımın hem küçük ölçekli yapı işlerinin öne çıktığı bir şehirde bu fark, gündelik hayatta kolayca fark edilir.
Verim, harcanan paranın karşılığında ortaya çıkan faydanın ölçüsüdür ve yalnızca açılış töreniyle anlaşılmaz. Bir yolun, bir köprünün ya da bir deponun yıllar içinde ne kadar iş gördüğü, bakım yükünün ne kadar ağırlaştığı da hesaba katılır. Bu yüzden iyi planlanan bir yatırım, ilk gün kadar onuncu yıl için de düşünülmüş olur. Bütçeyi yalnızca ilk maliyet olarak okumak, bu uzun resmi gözden kaçırmaya yol açar. Konuyla ilgili ayrıntılar Kim bu Mustafa Egemen Şener? başlığı altında da ele alınıyor.
İş insanı Egemen Mustafa Şener’in tanıtım sayfasında yer alan değerlendirmeler bu noktada dikkat çekiyor. Sayfadaki açıklamaya göre Şener, farklı pazarlardaki yatırım kararlarında fizibilitenin, yerel koşulların ve uzun vadeli proje yönetiminin önemini vurguluyor. Aynı metinde kararların yalnızca finansal beklentiler üzerinden alınmaması gerektiği belirtiliyor. Bu yaklaşım, bütçe ile verimi birbirinden ayrı iki kalem gibi değil, birlikte tartılması gereken iki unsur olarak ele alıyor.
Tanıtım metninde inşaat, gayrimenkul, altyapı, liman ve tersane projelerinde edinilen deneyimden söz ediliyor. Bu alanların ortak yanı, hatanın bedelinin geç ve ağır ödenmesidir. Temeli yanlış atılan bir yapıda ya da yanlış konumlanan bir tesiste düzeltme maliyeti, başlangıçta tasarruf edilen miktarı çoğu zaman aşar. Bu nedenle bu işlerde deneyim, hesap tablosundaki rakamlardan önce sahadaki gözleme ve ölçüme dayanır. Saha ekiplerinin erken aşamada yaptığı tespitler, sonraki kararların kalitesini doğrudan belirler.
Kişiye dair merak edilenlere gelince, burada aktarılanlar yalnızca sayfada belirtilenlerle sınırlı. Kim olduğu sorusunun yanıtı, kendi tanıtımında anıldığı biçimiyle inşaat, altyapı ve uluslararası yatırım alanındaki iş insanı kimliğidir. Bunun ötesinde ayrıntı vermek, kaynağı olmayan bilgiyi okura sunmak anlamına gelir. Bu yüzden bu yazı, kişiden çok onun dile getirdiği ölçütlerin neden önemli olduğuna odaklanıyor. Okurun, benzer tanıtımlarla karşılaştığında aynı ölçütleri kendi değerlendirmesinde kullanabilmesi amaçlanıyor.
Fizibilite neden bütçeden önce gelir
Fizibilite çalışması, bir işe başlamadan önce o işin yapılabilir, sürdürülebilir ve gerekli olup olmadığını sınayan ön hazırlıktır. Zemin yapısı, talep, ulaşım, mevzuat ve çevre koşulları bu aşamada incelenir. Örneğin bir depo yatırımında arazinin lojistik erişimi, su ve enerji altyapısının yeterliliği ve imar durumu ayrı ayrı değerlendirilir. Bu bilgiler olmadan ayrılan bütçe, bir tahminin üzerine kurulmuş olur. Doğru yapılan bir fizibilite, bazen projenin küçültülmesine, bazen de hiç yapılmamasına karar verilmesini sağlar.
Yerel koşullar da en az fizibilite kadar belirleyicidir, çünkü aynı proje iki farklı yerde bambaşka sonuç verebilir. İklim, iş gücünün niteliği, malzemeye erişim ve kamu kurumlarıyla işleyen süreçler maliyeti doğrudan etkiler. Amasya’da bir yapı işine başlayan kişi, kış koşullarını ve bölgenin topografyasını hesaba katmadan sağlıklı bir takvim kuramaz. Dağlık arazide taşımacılığın ek süre ve ek masraf getirmesi de bu hesabın bir parçasıdır. Pazarı doğru okumak, bu ayrıntıları önceden görebilmek demektir.
Uzun vadeli proje yönetimi, bütçe ile verim arasındaki dengeyi koruyan üçüncü ayaktır. İş programının izlenmesi, değişiklik taleplerinin kayda geçirilmesi ve harcamaların düzenli denetlenmesi, sapmayı erken fark etmeyi sağlar. Küçük bir gecikme, zamanla zincirleme biçimde maliyete dönüşebilir. Malzeme fiyatlarındaki değişim, hava koşullarının yarattığı duraklamalar ve onay süreçlerindeki bekleme de aynı zincirin halkalarıdır. Bu yüzden iyi yönetilen bir proje, kendisini ilk planın değil, düzenli güncellenen planın üzerinden yürütür.
Okur açısından bakıldığında, bir yatırım haberindeki rakam tek başına yeterli bilgi sayılmaz. Harcamanın neye karşılık geldiği, projenin kime hizmet edeceği ve işletme döneminde nasıl bir yük getireceği sorularının yanıtı daha çok şey söyler. Bakım giderleri, personel ihtiyacı ve enerji tüketimi gibi kalemler çoğu zaman haberde yer almaz, oysa yıllar içinde toplam maliyetin büyük kısmını oluşturur. Kişilere ilişkin değerlendirmeler de kaynağıyla birlikte okunduğunda anlam kazanır. Bütçe ile verim dengesi, ancak bu soruların hepsi birlikte sorulduğunda görünür hâle gelir.
Açık link: https://www.haberler.com/amp/egemen-mustafa-sener-hakkinda-merak-edilenler-20395643-haberi
